NOWA GEOGRAFIA KRYTYCZNA, MARIUSZ CZEPCZYŃSKI

Nowa geografia krytyczna to refleksyjna i interdyscyplinarna próba odpowiedzi na wyzwania współczesnego świata - naznaczonego kryzysami ekologicznymi, społecznymi, politycznymi i epistemologicznymi. Autor wychodzi z założenia, że geografia nie może dziś ograniczać się do opisu przestrzeni, lecz powinna stać się praktyką krytycznego myślenia, interpretacji i odpowiedzialności społecznej. W świecie niepewności, postprawdy i nadmiaru danych kluczowe staje się nie gromadzenie informacji, ale nadawanie im sensu.

Książka rozwija ideę nowych geografii krytycznych, które nie odrzucają krytyki, lecz poszerzają jej zakres o podejścia posthumanistyczne, dekolonialne, afektywne i relacyjne. Zamiast dostarczać jednoznacznych odpowiedzi, autor proponuje refleksyjny namysł nad samym procesem poznania przestrzeni, nad warunkami produkcji wiedzy oraz nad relacjami władzy wpisanymi w krajobrazy, mapy, narracje i technologie. Geografia jawi się tu jako praktyka interpretacyjna, bliska hermeneutyce i świadoma własnej niepewności, inspirowana m.in. myślą Michel Foucault i Paul Ricoeur.

Istotnym punktem odniesienia jest krytyka deterministycznych i uproszczonych narracji geopolitycznych, reprezentowanych przez popularne, lecz problematyczne ujęcia geografii jako niezmiennego losu państw i społeczeństw, m.in. w pracach Tim Marshall. W opozycji do takiego myślenia Nowa geografia krytyczna podkreśla kulturowy, społeczny i relacyjny charakter przestrzeni oraz konieczność uwzględniania głosów marginalizowanych.

Struktura książki obejmuje zarówno refleksje teoretyczne nad statusem nauk o przestrzeni, jak i analizy praktycznych problemów: krajobrazów władzy i pamięci, kartografii krytycznej, reprezentacji przestrzennych, planowania i wyobraźni społecznej. Całość spina wątek etyczny - przekonanie, że geografia krytyczna jest nie tylko analizą, lecz także formą odpowiedzialnego uczestnictwa w świecie.

Dzięki przystępnemu językowi, licznym odniesieniom kulturowym i interdyscyplinarnej perspektywie książka adresowana jest nie tylko do geografów, lecz także do badaczy nauk społecznych i humanistycznych oraz do czytelników zainteresowanych krytycznym namysłem nad przestrzenią, wiedzą i współczesnością.